Tabernakulum

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
myślenicki
Gmina
Raciechowice
Miejscowość
Gruszów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Parafia Rozesłania Świętych Apostołów
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny w północno-wschodnim narożu nawy
Identyfikator
DZIELO/13917
Kategoria
tabernakulum
Ilość
1
Czas powstania
przełom XIX i XX wieku
Technika i materiał
metal odlewany, srebrzony, złocony; drewno cięte, rzeźbione, złocone
Wymiary podstawowe
szerokość – 41 cm
wysokość – 61 cm
głębokość – 38 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Chełmecka
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Opis

Tabernakulum ma formę prostopadłościennej szafki na niskim cokoliku, zwieńczonej belkowaniem w formie półkolistego łuku nadwieszonego. Drzwiczki mają kształt stojącego prostokąta zamkniętego łukiem wklęsło-wypukłym, po bokach ujęte są parą listewek. Na tabernakulum nałożony niewysoki cokolik pełniący funkcję tronu wystawienia. Pole drzwiczek zdobi stylizowany motyw roślinny o symetrycznym układzie. Górna krawędź gzymsu wieńczącego zdobiona powtarzającym się motywem trójliścia oraz parą gałązek różanych. Struktura tabernakulum jest srebrzona, ornamentyka i detal architektoniczny złocone.

Zarys problematyki artystycznej

Łacińskie słowo „tabernaculum” oznacza namiot lub przybytek, a jego tradycja wywodzi się z obrzędowości hebrajskiej, gdzie w namiocie spotkania przechowywano Arkę Przymierza. W tradycji Kościoła katolickiego pojęciem tabernakulum określa się niewielką szafkę, która od końca XV wieku stanowi stały element wyposażenia ołtarza głównego, służący przechowywaniu konsekrowanych hostii. Pojawienie się tego typu elementów wyposażenia ołtarzy było efektem m.in. rozwoju kultu Eucharystii oraz praktyki przechowywania Najświętszego Sakramentu w wyróżniającym się miejscu kościoła. Tabernakula, poprzez zastosowanie elementu tronu wystawienia, wykorzystywane były także celem ekspozycji umieszczonej w monstrancji hostii.
Wykonane w XIX lub na początku XX wieku tabernakulum w kościele w Gruszowie prezentuje formę nawiązującą do stylistyki schyłku XVIII wieku. Kształt szafki z łukowo wygiętym belkowaniem oraz detale ornamentalne stanowią echo plastyki późnego baroku oraz klasycyzujących wpływów regencji.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Literatura

Konieczny Mariusz, Tabernakulum, [w:] Encyklopedia katolicka, red. Gigilewicz Edward, Lublin 2013, sp. 427-428.

Streszczenie

Tabernakulum na jednym z ołtarzy bocznych w kościele w Gruszowie formą i dekoracją ornamentalną nawiązuje do sztuki schyłku XVIII wieku.

Jak cytować?

Paulina Chełmecka, "Tabernakulum", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/tabernakulum-26

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności