Zegar eucharystyczny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
Kraków
Gmina
Kraków-Nowa Huta
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Kraków Mogiła
Parafia
Św. Wincentego i Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
Kazimierz Zajączkwoski Kraków litografia zegar eucharystyczny
Identyfikator
DZIELO/16196
Kategoria
inne dzieła sztuki
Ilość
1
Czas powstania
1906 rok
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Kraków
Technika i materiał
litografia
Wymiary podstawowe
Inne wymiary – wysokoscBezRamy: wysokoscFigury: szerkoscBezRamy: szerokoscFigury: wymiarPodstawy: srednica: srednicaCzary: szerokoscRam:
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Litografia powstała w 1906 roku w zakładzie Kazimierza Zajączkowskiego, który znajdował się w Krakowie na Placu Mariackim 8.

Opis

Zegar w kształcie stojącego prostokąta. W części centralnej okrągła tarcza, pośrodku kielich z hostią na tle błękitnego nieba, od którego odchodzą dwie fantazyjnie wycięte wskazówki. Wokół tarczy dwa okręgi, w pierwszym nazwy miesiąców, w drugim cyfry od 1 do 31. Powyżej napis „RENOVATIO * SANCTISSIMI * SACRAMENTI”, a nad nim dwa anioły podtrzymujące zamkniętą koronę. Anioły o owalnych twarzach, młodzieńczych rysach i średniej długości bujnych włosach. Ubrane w długie suknie z długimi rękawami, przewiązane w pasie wstążką. Rysunek oddany sumarycznie. W dolnej części kompozycji stylizowany, ornamentalny kartusz, w polu słaboczytelny napis i data „1906”. Poniżej sygnatury: „Nakładem K(azimierza) Zajączkowskiego w Krakowie.” oraz „Lit(itografia) A(?) Supczykiewicza w Krakowie.”

Zarys problematyki artystycznej

Zegar do renowacji postaci świętych (hostii i komunikantów) służył do oznaczania terminu odnawiania zapasów hostii, aby uniknąć niebezpieczeństwa ich zepsucia. Do konsekracji nie wolno było używać hostii, które zostały wypieczone przed dwoma lub trzema miesiącami. W tym celu, aby ściśle przestrzegać terminu zmiany postaci świętych, należało wykonać „zegar”, który wskazywałby datę sporządzenia i datę konsekracji. Przyrząd ten był zwłaszcza stosowany w kościołach, gdzie ruch komunikujących był nieduży. Zegar miał składać się z tarczy podzielonej na 31 dni, dwóch okienek do tabliczek z miesiącami i dwóch wskazówek, jednej z napisem „sporządzone”, drugiej „konsekrowane” ustawione na miejscu dat wyżej wymienionych czynności. Tablica miała być również oznaczona symbolami eucharystycznymi tak jak w omawianym dziele (kielich z hostią) i być „bardzo starannie wykonana ad hoc przez artystę grafika”. Ze względu na małą ilość zachowanych tego typu obiektów zegar w kościele w Nowej Hucie stanowi wyjątkowy przykład „Renovatio Sanctissimi Sacramenti”. Spośród zachowanych zegarów do renowacji postaci świętych można wskazać starszy przykład, osiemnastowieczny, w kościele św. Mikołaja w Czulicach. Omawiane dzieło w formie litografii powstało w zakładzie Kazimierza Zajączkowskiego w 1906 roku według A. Supczykiewicza w Krakowie. Zakład ten odnotowano w Krakowskiej Księdze Adresowej opublikowanej w 1907 roku. Zajączkowski zajmował się sprzedażą reprodukcji obrazów i figur religijnych, a także różnych dewocjonaliów, takich jak różańce, książeczki do nabożeństwa i świece woskowe.

Streszczenie

Zegar do renowacji postaci świętych (hostii i komunikantów) służył do oznaczania terminu odnawiania zapasów hostii. Został wykonany w 1906 roku w zakładzie Kazimierza Zajączkowskiego w Krakowie, na co wskazuje data umieszczona pośrodku i sygnatura poniżej. Ze względu na małą ilość zachowanych przykładów tego typu obiektów zegar stanowi wyjątkowy przykład „Renovatio Sanctissimi Sacramenti”.

Bibliografia

Knapik Józef, "Krakowska Księga Adresowa na rok 1907 ", Kraków 1906
Zieliński Chwalisław, "Sztuka sakralna. Co należy wiedzieć o budowie, urządzeniu, wyposażeniu, ozdobie i konserwacji Domu Bożego. Podręcznik opracowany na podstawie przepisów kościelnych", Poznań 1959

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Zegar eucharystyczny", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/zegar-eucharystyczny

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności