Wspornik

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Łapsze Niżne
Miejscowość
Frydman
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niedzica
Parafia
Św. Stanisława Biskupa i Męczennika
Kościół
Św. Stanisława Biskupa i Męczennika
Tagi
detal architektoniczny twarz wczesny gotyk
Miejsce przechowywania
północna elewacja nawy kościoła
Identyfikator
DZIELO/25339
Kategoria
detal architektoniczny
Ilość
1
Czas powstania
początek XIV wieku (po 1308)
Technika i materiał
kamień, techniki rzeźbiarskie, tynk
Wymiary podstawowe
szerokość – 27 cm
wysokość – 32 cm
głębokość – 15 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0

Dzieje zabytku

Rzeźbiony wspornik umiejscowiony w północnej elewacji nawy kościoła we Frydmanie należy do najstarszych detali architektonicznych świątyni. Został wykonany początkiem XIV wieku (po 1308). Wtórne nawarstwienia tynku i pobiały gromadzone przez lata były usunięte najpewniej w latach sześćdziesiątych XX wieku. Prawdopodobnie wówczas wspornik został częściowo rekonstruowany (nos, łuki brwiowe) lub nawet zastąpiony nie do końca wierną kopią, gdyż widoczne są duże różnice w porównaniu z archiwalnymi fotografiami dzieła.

Opis

Wspornik w formie męskiej, owalnej twarzy, podtrzymującej półkolistą płytę. Twarz o zaznaczonych umownie oczodołach i łukach brwiowych, z wyodrębnionym krótkim nosem i szczeliną w miejscu ust; okolona krótkimi włosami, z grzywką nad czołem.



Zarys problematyki artystycznej

Nie jest znane przeznaczenie wspornika wmurowanego w północną elewację nawy. Mógł pełnić funkcję konsoli pod arkadki fryzu zaniechanego w czasie budowy, co jest mało prawdopodobne. Najpewniej wspornik umieszczono w tym miejscu wtórnie. Mógł być pierwotnie przeznaczony do podparcia służki (jego wymiary są zbliżone do wspornika podtrzymującego służkę w prezbiterium), żebra sklepiennego lub służyć jako element portalu. Być może stanowi pozostałość po zmianie koncepcji wyglądu świątyni w trakcie jej budowy lub jest to wtórnie zamontowany relikt nieznanego pochodzenia. Na obecnym etapie badań nie sposób tego rozsądzić.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dostateczny.

Streszczenie

Rzeźbiony wspornik umiejscowiony w północnej elewacji nawy kościoła we Frydmanie należy do najstarszych detali architektonicznych świątyni. Został wykonany początkiem XIV wieku (po 1308). Nie jest znane przeznaczenie wspornika wmurowanego w północną elewację nawy. Najpewniej umieszczono go w tym miejscu wtórnie.

Bibliografia

Szyma Marcin, "Architektura kościoła we Frydmanie a początki najstarszej wsi polskiego Zamagurza" , [w:] "Dzieje wsi Frydman" , red.Janicka-Krzywda Urszula, Słabosz-Palacz Katarzyna, Rak Maciej , Kraków-Frydman 2011 , s. 57-71
Szydłowski Tadeusz, "Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz topograficzny, cz. 3: Województwo krakowskie, t. 1, z. 1: Powiat nowotarski", Warszawa 1938
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Białostocki Jan, Miłobędzki Adam, "Kaplica Matki Boskiej Karmelitańskiej we Frydmanie" , „Biuletyn Historii Sztuki” , s. 109-120
Kornecki Marian, "Kultura artystyczna Zamagurza (w świetle zabytków)" , „Teki Krakowskie” , s. 5-48
Skorupa Andrzej, "Zabytkowe kościoły polskiego Spisza", Kraków 2001

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Wspornik", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/wspornik

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności