Drewniane kościoły: Oświęcim i okolice

Długość
Etap edukacyjny
bez ograniczeń wiekowych
Tematyka
Małopolski Szlak Architektury Drewnianej, architektura, architektura drewniana
Szacowany czas zwiedzania

Zabytki na trasie

  1. Graboszyce
    Kościół św. Andrzeja

    Kościół św. Andrzeja w Graboszycach stanowi jeden z najcenniejszych zabytków sakralnego budownictwa drewnianego na pograniczu śląsko-małopolskim. Pierwsza wzmianka o świątyni w Graboszycach pochodzi z lat 1325-1328. Obecny kościół został zbudowany około 1585 roku na miejscu poprzedniego. Niestety szczegółowe akta źródłowe mówiące o przeszłości świątyni spłonęły przed 90 laty. Pozostały jedynie krótkie opisy w aktach wizytacji biskupich, które m.in. wzmiankują jej fundatora – Dionizego Brandysa. Zapewne w tym czasie królowa Anna Jagiellonka ofiarowała Małgorzacie, żonie Dionizego Brandysa tryptyk, którego dwie boczne kwatery zachowały się w ołtarzu głównym. Informację o tym podarunku znajdujemy w aktach wizytacji biskupiej z 1602 roku. Na początku XVII wieku dostawiono do kościoła drewnianą czworoboczną wieżę, którą podwyższono w XVIII wieku i uzupełniono o baniasty hełm z latarnią.

    Wyposażenie wnętrza jest przeważnie barokowe z XVII i XVIII wieku, w tym: wczesnobarokowy ołtarz główny oraz późnobarokowe dwa ołtarze boczne i ambona. Na rewersach skrzydeł ołtarzyka w kształcie szafy w ołtarzu głównym znajdują się dwa gotycko-renesansowe obrazy z pierwszej połowy XVI wieku: „Ecce Homo” i Matka Boska Bolesna. Stanowią one pozostałość po darowanym ołtarzyku, który Anna Jagiellonka, żona Stefana Batorego darowała swej dwórce Małgorzacie, żonie Dionizego Brandysa. Osobliwością kościoła w Graboszycach jest piętrowa zakrystia przy północnej ścianie prezbiterium, która mimo to nie wyodrębnia się w bryle kościoła. Wokół kościoła jest kilka starych lip i dębów o charakterze pomników przyrody. Na cmentarzu przykościelnym wznosi się nagrobek dawnych właścicieli Graboszyc: Aleksandra Chrząszcza (1814-1868) i Emanuela Chrząszcza (1839-1871). Kościół odnowiono w 1975 roku. Wówczas w trakcie prac konserwatorskich odtworzono opracowanie kolorystyczne barokowej nadbudowy wieży oraz hełmów: wieżowego i wieżyczki na sygnaturkę, po czym po kolejnej konserwacji zrezygnowano z polichromii.

  2. Radocza
    Kościół Przemienienia Pańskiego

    Kościół Przemienienia Pańskiego w Radoczy został wybudowany w 1535 roku. Jednak wobec znacznego zniszczenia kościoła w latach 1981-1985 odbudowano go prawie od podstaw według planu poprzedniej świątyni. W maju 1980 roku Julian Klimek z Krakowa wykonał projekt odnowy dolnej części wieży. 1 lipca 1980 roku przystąpiono do głównych prac remontowych w świątyni, które prowadzili majster Władysław Gawlak z Cyrkli oraz jego pomocnicy: Andrzej Gawlak, Andrzej Bafia, Wacław Okręglak i Andrzej Klejka. Ostatnie prace wykonano jeszcze w 1986 roku. Po rekonstrukcji kościoła i ostatecznej utracie substancji historycznej obiekt został wykreślony (z wyłączniem wieży) z rejestru zabytków. Na wyposażenie świątyni składają się zabytki przeniesione ze starej budowli. W latach 1865-1870 wykonano ołtarz główny, w którym umieszczono obraz Przemienienia Pańskiego oraz Matki Boskiej Łaskawej. W 1882 roku Jędrzej Sikora wykonał do kościoła nową ambonę. W tym też roku sprowadzono do świątyni relikwiarz papieży męczenników św. Klemensa i św. Feliksa. Dwa lata później zakupiono do ołtarza bocznego obraz Serca Pana Jezusa oraz św. Józefa. W 1897 roku wystawiono na kościele sygnaturkę. W latach 1924-1925 fundowano witraże medalionowe do okien prezbiterium i nawy, które zostały wykonane w pracowni Teodora Zajdzikowskiego. Witraże przedstawiają: Trójcę Świętą, św. Władysława, św. Franciszka, św. Stanisława Kostkę, św. Rozalię, św. Zofię i św. Ludwika. Wewnątrz świątyni oprócz wspomnianych wcześniej ołtarzy i ambony znajdują się zabytkowe obrazy: Chrystusa Odkupiciela, Pieta z 1794 roku, czy św. Jan Nepomucen z XVIII wieku. Na cmentarzu przykościelnym jest również cenny klasycystyczny nagrobek Ignacego Żarnowieckiego, a w podziemiach kaplica z grobami ostatnich właścicieli Banasiów. Ponadto w kościele znajduje się prospekt organowy z drugiej połowy XVIII wieku i kilka krucyfiksów: z XVII wieku, drugiej połowy XVIII wieku, XVIII i dwa z XIX wieku.

  3. Głębowice
    Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej

    Kościół w Głębowicach został wzniesiony po wezwaniem św. Marii Magdaleny w 1518 roku. Z tego roku zachowała się drewniana nawa. Od lat 1527-1528 do około 1629 roku świątynia znajdowała się w rękach kalwinów. Mocno zniszczona i zaniedbana świątynia zapewne stała się na powrót katolicką przed 1629 rokiem. W 1782 roku dokonano generalnego remontu świątyni zarządzonego przez dziedziczkę dóbr głębowickich Apolonię z Wilkońskich Pisarzewską, żonę Adama Pisarzewskiego, chorążego krakowskiego. Z kolei rozbudowa w XIX i XX wieku części wschodniej kościoła miała na celu nie tylko poszerzenie przestrzeni użytkowej ale też chodziło o stopniową wymianę budulca. Świątynia posiada bogate wyposażenie z XVII-XVIII wieku.

  4. Nidek
    Kościół Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza

    Drewniany kościół ŚŚ. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Nidku wzniesiono w centrum wsi w 1539 roku. Przed 1617 rokiem dobudowano do nawy od zachodu wieżę zwieńczoną izbicą i ostrosłupowym hełmem. W 1555 roku kościół znalazł się w rękach kalwinów, by na powrót stać się katolickim w 1669 roku. Od chwili powstania obok nowego kościoła w latach osiemdziesiątych XX wieku świątynia jest tylko używana okazjonalnie. Budowla stanowi unikalny przykład gotyckiej architektury drewnianej z pogranicza śląsko-małopolskiego.

  5. Osiek
    Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła (dawny)

    Kościół św. Andrzeja Apostoła w Osieku jest jednym z najcenniejszych zachowanych przykładów świątyń drewnianych na pograniczu śląsko-małopolskim. Został wzniesiony z fundacji Seweryna Bonera w latach 1538-1549. W latach 1610-1617 wzniesiono wieżę, a w 1732 roku otoczono go sobotami. We wnętrzu świątyni zachowały się na stropach fragmenty późnorenesansowych malowideł oraz trzy barokowe ołtarze, ambona, kamienna chrzcielnica z początku XVI wieku oraz rzeźbione epitafium z 1611 roku.

  6. Polanka Wielka
    Kościół św. Mikołaja

    Obecny, drewniany kościół św. Mikołaja w Polance Wielkiej wzniesiono w pierwszej połowie XVI wieku. W połowie tego stulecia używany był jako zbór kalwiński. W 1598 roku świątynię odzyskali katolicy. Od zachodu do nawy w 1630 roku dostawiono wieżę. Kościół był kilkakrotnie odnawiany, m.in. w 1658 roku przez cieślę Wojciecha, a także w drugiej ćwierci XVIII wieku, w 1799 roku oraz w XIX i XX wieku. W pierwszej połowie XVIII wieku gruntownie obniżono wieżę, zaś w 1745 roku powiększono wejście z wieży do nawy, zakładając bogate profilowanie.

  7. Poręba Wielka
    Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja Apostoła

    Drewniany kościół pw. św. Bartłomieja stanowi przykład późnogotyckiej drewnianej architektury sakralnej pogranicza Małopolski i Śląska. Szesnastowieczną budowlę wypełniają osiemnastowieczne elementy wyposażenia, a ściany zdobi polichromia z końca XIX wieku.

  8. Grojec
    Kościół św. Wawrzyńca

    Obecny drewniany kościół pw. św. Wawrzyńca powstał w centrum Grojca w 1767 roku z fundacji Franciszka Jakuba Szembeka w miejscu poprzedniej świątyni z 1671 roku, wzniesionej staraniem hrabiego Zygmunta Porębskiego. Świątynię przebudowano w drugiej połowie XIX wieku i rozbudowano na początku XX wieku. Wraz z budowlą powstało ciekawe, barokowe wyposażenie.

  9. Jawiszowice
    Kościół św. Marcina

    Obecny drewniany kościół w Jawiszowicach pw. św. Marcina z Tours jest drugą świątynią stojącą na tym samym miejscu. Pierwsza budowla powstała przed 1327 rokiem, a po jej pożarze w 1687 roku wzniesiono dzisiejszy kościół, przy którym prace ciesielskie rozpoczęto w 1692 roku. W 1730 roku od zachodu dostawiono wieżę zwieńczoną izbicą z barkowym hełmem. Mimo późniejszych przekształceń świątynia zachowała spójną bryłę, charakterystyczną dla drewnianych kościołów z XVII wieku na pograniczu śląsko-małopolskim. Wnętrze kościoła zyskało bogate wyposażenie powstałe w XVIII, XIX i w pierwszej połowie XX wieku.

  10. Mętków
    Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej

    Kościół został wybudowany w 1771 roku dla parafii Niegowić koło Bochni. Ufundowała go Teresa z Sędzimirów Grzębska, nosił wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Został przeniesiony do Mętkowa w latach 1972-1974, w jego ponownej budowie uczestniczyli górale ze Spisza. Warte uwagi są trzy ołtarze pochodzące z drugiej połowy XVIII wieku, a w lewym ołtarzu bocznym renesansowy obraz św. Anny Samotrzeć malowany w technice temperowej na desce. W prezbiterium można oglądać późnobarokową ambonę i chrzcielnicę, a na ścianach zabytkowe stacje drogi krzyżowej z pierwszej połowy XIX wieku.

Celem zorganizowania wycieczki skontaktuj się z parafiami

Mętków
Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej w Mętkowie

Adres ul. św. Floriana 1
32-551

Telefon (032) 613 42 27

Adres e-mail parafiametkow@interia.pl

Poręba Wielka
Parafia Św. Bartłomieja Apostoła

Adres pl. ks. Hanusiaka 2
32-600

Telefon 33 8428446

Strona www http://poreba.duszpasterstwa.bielsko.pl/

Graboszyce
Parafia Św. Andrzeja Apostoła

Adres Graboszyce 15
32‑640 Zator

Głębowice
Parafia Matki Boskiej Szkaplerznej

Adres Plebańska 8
32-608

Telefon 33 8755517

Adres e-mail kontakt@glebowice.pl

Strona www http://glebowice.pl/nasza-parafia/

Osiek
Parafia Św. Andrzeja Apostoła

Adres Kościelna 13
32-608

Telefon 33 8458217

Adres e-mail bogdan-w@in.com.pl

Jawiszowice
Parafia Św. Marcina

Adres Plac Św. Marcina 1
36-626 Jawiszowice

Telefon 32/211 14 09

Adres e-mail jawiszowice@katolik.bielsko.pl

Strona www www.jawiszowice.katolik.bielsko.pl

Grojec
Parafia Św. Wawrzyńca

Adres B. Chowańca 1
32-615

Telefon 33 8428095;

Adres e-mail parafiagrojec@gmail.com

Strona www http://www.parafiagrojec.npx.pl

Radocza
Parafia Przemienienia Pańskiego

Adres ul. Jagiellońska 2
34-100 Wadowice

Telefon +48 33 873 96 93

Strona www www.radocza.pl

Nidek
Parafia Św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza

Adres ul. Św. Jana Pawła II 5
34-122

Telefon (33) 875-58-51

Adres e-mail parafianidek@gmail.com

Strona www parafianidek.pl

Polanka Wielka
Parafia Św. Marcina

Adres ul. Kościelna 26
32-607

Telefon +48 33 848 85 67

Adres e-mail polankawielka@diecezjabielsko.pl

Strona www http://polankawielka.diecezjabielsko.pl

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności