Malarstwo gotyckie w Małopolsce: Hodegetrie krakowskie

Długość
Etap edukacyjny
liceum, studenci
Tematyka
gotyk, malarstwo
Szacowany czas zwiedzania

Zabytki na trasie

  1. Kęty
    Matka Boska z Dzieciątkiem

    Określany mianem cudownego wizerunek Madonny z Dzieciątkiem w ołtarzu głównym w kościele parafialnym w Kętach stanowi ciekawy, późnogotycki typ ikonograficzny zwany Hodegetrią krakowską. Wyniki ostatnich prac konserwatorskich wskazują, iż datowany na połowę XV wieku obraz jest związany z kęcką świątynią od wieków. Świadczą o tym m.in. ślady po pożarze, jaki zniszczył kościół w 1657 roku.

  2. Zator
    Matka Boska z Dzieciątkiem

    Obraz malowany temperą na desce z przedstawieniem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii Krakowskiej. Dzieło nieokreślonego malarza małopolskiego zapewne z początku XVI wieku (pierwotne srebrzone tło) i połowy XVI wieku (warstwa malarska).

  3. Wola Radziszowska
    Matka Boska z Dzieciątkiem

    Omawiany obraz jest przypisywany warsztatowi anonimowego krakowskiego malarza, określanego jako Mistrz Matki Boskiej z kościoła św. Marka w Krakowie. Powstał najpewniej w trzeciej ćwierci XV wieku, a pod względem ikonograficznym reprezentuje typ Matki Boskiej Hodegetrii tj. Wskazującej Drogę. Ołtarz główny, w którym dzieło obecnie się znajduje, jest datowany na drugą połowę XVII wieku (lub precyzyjniej na czwartą ćwierć tego stulecia) i nosi wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Obraz został w nim umieszczony pomiędzy 1703 a przed 1727 rokiem, wcześniej znajdował się w nieistniejącym już ołtarzu św. Barbary. W 1748 roku został ozdobiony drewnianą, rzeźbioną a następnie posrebrzaną i pozłacaną sukienką. W 1987 roku obraz został poddany konserwacji przez profesor Małgorzatę Schuster-Gawłowską.

  4. Gaj
    Matka Boska z Dzieciątkiem (Matka Boska Gajowska)

    Pierwszy obraz Matki Boskiej Gajowskiej pochodził z XIII wieku. Około 1500 roku na jego miejsce został namalowany nowy, obecny wizerunek Matki Boskiej. Około 1635 roku został on przeniesiony przez proboszcza Mateusza Soleckiego do nowo wybudowanego, murowanego kościoła (1626) i umieszczony w ołtarzu głównym. W 1845 roku zlecono namalowanie jego kopii, którą umieszczono w ołtarzu głównym, za nią zaś ukryto dawny obraz. Po konserwacji przeprowadzonej w 1954 roku dzieło zostało przywrócone do kultu. Obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem należy do typu ikonograficznego Hodegetria (Wskazująca Drogę). Obraz z Gaju oparty jest na schemacie Hodegetrii krakowskich z XV wieku, a więc tak jak one wzorowany jest na typie tzw. Matki Boskiej Piekarskiej. Jakkolwiek odróżnia go od innych dzieł z tej grupy to, że Maria trzyma w dłoni różę, a Dzieciątko zamiast księgi podtrzymuje jabłko królewskie. Zatem wizerunek de facto odchodzi od ich ścisłego wzorca przedstawieniowego.

  5. Rudawa
    Matka Boska z Dzieciątkiem

    Obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem powstał około 1430-1440 roku. Należy do popularnego w Małopolsce typu ikonograficznego Hodegetrii, wywodzącego się ze sztuki bizantyńskiej, a zaadaptowane w sztuce zachodniej. Najbliższa rudawskiej jest Madonna z kościoła w Jakubowicach i z kościoła Dominikanów w Krakowie.

  6. Modlnica
    Matka Boska z Dzieciątkiem

    Obraz malowany temperą na desce w kształcie stojącego prostokąta, umieszczony w ołtarzu głównym, z przedstawieniem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii Krakowskiej. Dzieło nieokreślonego malarza małopolskiego zwanego Mistrzem Piety z Tubądzina.

  7. Czulice
    Matka Boska z Dzieciątkiem Hodegetria Krakowska

    Malowane temperą na desce przedstawienie Matki Boskiej z Dzieciątkiem na ręku w typie Hodegetrii Krakowskiej, ufundowane do kościoła w Czulicach około 1490 roku.

  8. Trzemeśnia
    Tryptyk z obrazami Matka Boska z Dzieciątkiem oraz św. Katarzyna i św. Barbara (awers skrzydeł), św. Mikołajem i św. Stanisławem (rewers skrzydeł)

    Obrazy zostały wykonane w warsztacie krakowskim około 1460 roku. Pomiędzy 1641 a 1665 rokiem w zaprawie teł obrazów wykonano dekorację roślinną, zmniejszono promień nimbu Marii oraz ukształtowano ryte w zaprawie korony świętych dziewic. W dolnej części środkowej kwatery domalowano trzy niewielkie postacie (Katarzyny z Jordanów Brzechwiny, ówczesnej patronki kościoła w Trzemeśni, oraz jej córki i syna Rafała). Obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem reprezentuje typ Hodegetrii krakowskiej, oparty na wzorze tzw. Matki Boskiej Piekarskiej. Sposób malowania świętych dziewic i biskupów odpowiada malarstwu małopolskiemu z lat 1450-1470.

  9. Zembrzyce
    Matka Boska z Dzieciątkiem

    Obraz reprezentuje półpostaciowy wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii, datowany na pierwszą ćwierć XV wieku. Popularnie nazywany jest też „Matką Boską Zembrzycką”. Przedstawienia Hodegetrii w malarstwie małopolskim rozpowszechniły się jeszcze przed połową XV stulecia, ale szczególnie były popularne w drugiej połowie XV wieku. Dlatego omawiany obraz stanowi najstarszy przykład tego typu wizerunku na terenie Małopolski.

Celem zorganizowania wycieczki skontaktuj się z parafiami

Wola Radziszowska
Parafia Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Adres Wola Radziszowska 1
32-053 Wola Radziszowska

Telefon +48 12 275 42 81

Adres e-mail -

Strona www -

Rudawa
Parafia Wszystkich Świętych

Adres Rynek 5
32-064 Rudawa

Telefon 12 283 80 24

Adres e-mail kancelaria@parafiarudawa.pl

Zembrzyce
Parafia Narodzenia św. Jana Chrzciciela

Adres ul. Kościelna 124
34-210

Telefon +48 (33) 874 60 27

Strona www www.parafiazembrzyce.pl

Gaj
Parafia Parafia Narodzenia Najświętszej Marii Panny

Adres Maryjna 6
32-031 Gaj

Telefon 12 270 15 47

Adres e-mail gajparafia@gmail.com

Strona www parafiagaj.pl

Trzemeśnia
Parafia Parafia św. Klemensa

Adres Trzemeśnia 324
32-425 Trzemeśnia

Telefon +48 12 273 55 91

Adres e-mail parafia.trzemesnia@gmail.com

Strona www https://www.parafia-trzemesnia.pl

Czulice
Parafia Św. Mikołaja

Adres Czulice 31
32‑010 Kocmyrzów

Telefon 12 387 19 66

Kęty
Parafia Św. Małgorzaty i św. Katarzyny

Adres ul. Mickiewicza 4
32-650 Kęty

Telefon 33 8452808

Strona www http://parafiakety.com.pl/

Zator
Parafia Św. Wojciecha i św. Jerzego

Adres Plac Kościuszki 3
32-640

Modlnica
Parafia Parafia Św. Wojciecha i Matki Boskiej Bolesnej

Adres ul. św. Wojciecha 83
32-085 Modlnica

Telefon 012 419 20 15

Adres e-mail parafiamodlnica@gmail.com

Strona www http://www.modlnica.pl

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności