Drewniane świątynie na południe od Krakowa

Długość
Etap edukacyjny
bez ograniczeń wiekowych
Tematyka
Małopolski Szlak Architektury Drewnianej, architektura, architektura drewniana
Szacowany czas zwiedzania

Zabytki na trasie

  1. Wieliczka
    Kościół św. Sebastiana

    Kaplica św. Sebastiana została wybudowana we wsi Lednica Górna, nieopodal Wieliczki (obecnie przedmieścia), jako filia parafii św. Klemensa w Wieliczce w latach osiemdziesiątych XVI wieku, a konsekrowana była w 1598 roku. W połowie XVIII wieku zostałą gruntownie przebudowana i powiększona do postaci niewielkiego kościoła, o czym świadczy jej bryła i konstrukcja o cechach barokowych. W 1797 roku kościół został wystawiony na licytację i zakupiony przez miasto Wieliczkę. W związki z rocznicą 300-lecia konsekracji kościoła powzięto zamysł ratowania podupadłej świątyni i utworzono „Komitet Opieki nad Kościółkiem Św. Sebastiana w Wieliczce”. W latach 1903-1910 kościół przeszedł gruntowny remont, w trakcie którego polichromię wnętrza wykonał Włodzimierz Tetmajer. Kolejne restauracje przechodził w latach 1996-1998 z okazji 400-lecia konsekracji świątyni oraz w latach 2011-2013.
    Od 1981 roku kościół miał ustanowiony stały rektorat. Natomiast końcem 2013 roku został podniesiony do godności kościoła parafialnego.

  2. Łapanów
    Kościół św. Bartłomieja Apostoła

    Świątynia została wzniesiona w 1529 roku z fundacji proboszcza Jana Wilamowskiego i być może przy pomocy finansowej właściciela wsi, Mikołaja Łapki. Została przebudowana w 1614 roku kosztem Marcina Lutosławskiego. Dobudowano wówczas do nawy kopułową kaplicę św. Anny. Podczas dwóch przebudów w 1812 i 1890 roku budynek kościoła został dwukrotnie przedłużony, co nadmiernie wydłużyło proporcje jego bryły. Kościół w Łapanowie został wzniesiony w tradycji późnogotyckiej. Pierwotnie przedstawiał jeden z wariantów typowego dla XV i pierwszej połowy XVI wieku gotyckiego kościoła parafialnego. Natomiast kaplica św. Anny stanowi przykład próby przeniesienia do sakralnego budownictwa drewnianego niestosowanych wcześniej renesansowych form i rozwiązań konstrukcyjnych.

  3. Gruszów
    Kościół Rozesłania Świętych Apostołów w Gruszowie

    Architektura szesnastowiecznego kościoła parafialnego w Gruszowie stanowi ciekawy przykład późnogotyckiego budownictwa drewnianego Małopolski. Mimo późniejszych przekształceń i ingerencji w strukturę budowli świątynia zachowała swój pierwotny charakter.

  4. Raciechowice
    Kościół św. Jakuba Apostoła i św. Katarzyny Aleksandryjskiej

    Obecny kościół parafialny św. Jakuba Starszego i św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Raciechowicach wybudowano w 1720 roku dzięki wsparciu finansowemu nieokreślonych dobroczyńców. W strukturze nowej budowli zachowano prezbiterium z poprzedniej świątyni, datowane na XVII wiek. Była ona konsekrowana przez Michała Kunickiego 1 listopada 1747. W latach 1899-1904 świątynia została gruntownie przebudowana. W ramach prac rozebrano wieżę, a w jej miejsce przedłużono nawę główną, natomiast od zachodu dobudowano kruchtę z pięterkiem dzwonowym. Kościół w Raciechowicach nawiązuje do tradycyjnego rozwiązania jednonawowego kościoła o szerszej nawie i węższym prezbiterium. Przybudowana pierwotnie do korpusu świątyni wieża-dzwonnica była znamienna dla XVIII wieku, choć występowała stosunkowo rzadko. Przebudowa świątyni na przełomie XIX i XX wieku zatarła jej właściwą bryłę, gdyż poprzez przedłużenie nawy i likwidację fasady wieżowej, zmieniły się proporcje i akcenty budynku.

  5. Wola Radziszowska
    Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

    Kościół w Woli Radziszowskiej powstał najprawdopodobniej w 1440 roku. Wieżę dobudowano prawdopodobnie na przełomie XVI i XVII stulecia. W późniejszym okresie architektura świątyni nie uległa znaczącym zmianom. Budowla stanowi przykład niewielkich rozmiarów, jednonawowej i jednowieżowej, późnogotyckiej świątyni drewnianej o konstrukcji zrębowej typowej dla terenu południowej Małopolski. Na uwagę zasługuje wyposażenie świątyni, reprezentujące różne epoki i style. Do jego najstarszych elementów należy umieszczony w barokowym ołtarzu głównym gotycki obraz przedstawiający Matkę Boską z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii datowany na około 1460 rok oraz utrzymany w tradycji późnogotyckiej krucyfiks umieszczony na belce tęczowej. Manierystyczne ołtarze boczne noszące wezwania św. Anny i Ukrzyżowania zostały wykonane najprawdopodobniej w 1636 roku. Na ścianach i stropach świątyni widnieje polichromia o motywach figuralnych wykonana w 1893 roku w miejsce starszej dekoracji malarskiej o tych samych tematach.

  6. Marcyporęba
    Kościół św. Marcina

    Kościół św. Marcina w Marcyporębie został wybudowany w 1670 roku, a więc w okresie, gdy występowała odnowa katolicyzmu w wyniku kontrreformacji, a po przejściu fali zniszczeń spowodowanych działaniami wojennymi wyraźnie ożywiło się budownictwo sakralne. Rzut poziomy pozostał tradycyjny z podziałem na kwadratową nawę i prezbiterium zamknięte wielobocznie. Świątynię konsekrowano w 1677 roku. W świątyni zachowały się dwa cenne portale: manierystyczny, bogato zdobiony oraz odrzwia o typie „schodkowym” nawiązującym do portali „długoszowskich”. Obecnie kościół zdobią trzy ołtarze rokokowe i ambona, prawdopodobnie wykonane przez anonimowego pomocnika Antoniego Gegenbaura, a także jeden ołtarz klasycystyczny z pierwszej połowy XIX wieku. W ołtarzu głównym znajduje się między innymi wizerunek Matki Boskiej Wniebowziętej z drugiej połowy XVII wieku. Najcenniejszymi zabytkami kościoła są również: gotycki krucyfiks z XV wieku, kamienna chrzcielnica z 1545 roku.

  7. Barwałd Dolny
    Kościół św. Erazma Biskupa i Męczennika w Barwałdzie Dolnym

    Architektura kościoła pw. św. Erazma Biskupa i Męczennika stanowi typowy przykład drewnianej architektury osiemnastowiecznej, mocno zakorzenionej w tradycyjnych układach i schematach, jednocześnie wprowadzającej nowe rozwiązania takie jak obniżona wysokość dachu czy prostokątne okna. Na szczególną uwagę zasługuje również wieża z początku XVII wieku o pochyłych ścianach, nietypowo usytuowana od strony prezbiterium.

  8. Skawinki
    Kościół św. Joachima w Skawinkach

    Kościół św. Joachima w Skawinkach został przeniesiony z Przytkowic, gdzie zbudował go ówczesny dziedzic Przytkowic książę Józef Czartoryski w 1733 roku pod wezwaniem św. Katarzyny Panny i Męczenniczki. Kościół został opisany w aktach wizytacji biskupiej w 1748 roku. W latach 1957-1959 kościół został przeniesiony do Skawinek, gdzie poświęcił go arcybiskup Eugeniusz Baziak w 1959 roku. Wcześniej, 14 lipca 1957 roku nastąpiło poświęcenie kamienia węgielnego pod świątynię. Barokowy kościół drewniany w Skawinkach reprezentuje skromną koncepcję, opartą o plan krzyża greckiego przenikającego się z wielobokiem (przez cięcie naroży wewnętrznych), która w planie nawiązuje wyraźnie do osiemnastowiecznego kościoła Sakramentek w Warszawie, dzieła Tylmana z Gameren. Wieża kościoła jest niska, nakryta daszkiem namiotowym, pierwotnie wolnostojąca, połączona przewiązką. Według Mariana Korneckiego, badacza architektury sakralnej Małopolski budowniczy kościoła w Przytkowicach nie poradził sobie jednak z realizacją barokowej, centralnej kopuły tworząc w zamian dominantę bryły w postaci dużej wieżyczki na sygnaturkę, posadowionej na przecięciu kalenic dachów nakrywających ramiona krzyża. Również zastosowane w kościele przytkowickim szalowanie ścian jest charakterystyczne dla XVIII wieku (niestosowane wcześniej). Podsumowując kościół z Przytkowic stanowi realizację barokowego, osiemnastowiecznego drewnianego kościoła, który w swoim założeniu dążył do realizacji konkretnych typów architektonicznych, być może o zamyśle imitacji murowanej świątyni barokowej. Uboższą wersję od tej świątyni, również opartą na zasadzie krzyża greckiego prezentuje kościół w Spytkowicach z 1768 roku. Obecnie oprócz dzieł przeniesionych z Przytkowic kościół ma również współczesne wyposażenie, m.in. trzy obrazy poświęcone w 1961 roku przez Ojca Świętego: obraz św. Joachima (dar od parafian), Matki Boskiej Bolesnej (dar matek ze Skawinek) oraz obraz Najświętszej Marii Panny (dar księdza Wincentego Turka, sercanina z Płaszowa). Nad drzwiami wejściowymi do kościoła znajduje się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, ofiarowany przez rodzinę Staszkiewiczów z Żywca jako pamiątka po księdzu Staszkiewiczu, proboszczu Lanckorony.

Celem zorganizowania wycieczki skontaktuj się z parafiami

Wola Radziszowska
Parafia Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Adres Wola Radziszowska 1
32-053 Wola Radziszowska

Telefon +48 12 275 42 81

Adres e-mail -

Strona www -

Marcyporęba
Parafia Św. Marcina
Barwałd Dolny
Parafia Św. Erazma Biskupa i Męczennika

Adres Barwałd Dolny 50
34‑124 Klecza Górna

Telefon +48 33 872 20 28

Adres e-mail barwald.swerazm@interia.pl

Strona www www.barwaldswerazm.cba.pl

Wieliczka
Parafia Św. Sebastiana

Adres ul. św Sebastiana 23
32-020 Wieliczka

Telefon 12 278 27 23

Adres e-mail parafia@kosciol-sebastian.pl

Strona www http://kosciol-sebastian.pl/pl

Łapanów
Parafia Św. Bartłomieja Apostoła

Adres Łapanów 1
32-749

Telefon 14 685 35 14

Adres e-mail kancelaria@parafialapanow.pl

Raciechowice
Parafia Parafia Św. Jakuba Apostoła

Adres Raciechowice 23
32‑415 Raciechowice

Telefon 12 271 50 09

Adres e-mail -

Strona www www.facebook.com/sdm.raciechowice

Skawinki
Parafia Parafia Św. Joachima w Skawinkach

Adres Skawinki 214
34-143 Lanckorona

Telefon 33 876 35 96

Adres e-mail parafia.skawinki@op.pl

Gruszów
Parafia Rozesłania Świętych Apostołów

Adres Gruszów 136
32‑414 Gruszów

Telefon 12 271 62 03

Adres e-mail -

Strona www -

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności