Franciszek Mączyński

Zawód
architekt
Data urodzenia
21 września 1874
Miejsce urodzenia
Wadowice
Imiona ojca i matki
Franciszek, Józefa
Data śmierci
28 kwietnia 1947
Miejsce śmierci
Kraków
Autor opracowania
Justyna Kuska
Tagi
architektura XIX wieku architektura XX wieku historyzm krakowscy architektci modernizm secesja

Biogram

Franciszek Mączyński urodził się 21 września 1874 w Wadowicach, a zmarł 28 kwietnia 1947 w Krakowie. Był architektem i konserwatorem zaliczanym do grona najważniejszych twórców w krakowskim środowisku architektonicznym przełomu XIX i XX wieku. Studiował w Wyższej Szkole Przemysłowej pod kierunkiem Sławomira Odrzywolskiego. Po ukończeniu szkoły pracował przez pewien czas w biurze projektowym należącym do Odrzywolskiego, następnie rozpoczął pracę u Tadeusza Stryjeńskiego. W latach 1902-1904 kontynuował edukację, ucząc się rzeźby w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Konstantego Laszczki, a następnie wyjechał do Paryża. Po powrocie do kraju wznowił współpracę z Tadeuszem Stryjeńskim. Architekci wspólnie zrealizowali m.in. przebudowę gmachu krakowskiego Starego Teatru oraz wznieśli siedzibę Izby Przemysłowo-Handlowej przy ulicy Basztowej w Krakowie. Mączyński wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim, Karolem Kornem i Józefem Taubem od 1919 roku prowadzili przedsiębiorstwo projektowo-budowlane „Spójnia”, które realizowało liczne zamówienia na budynki użyteczności publicznej, obiekty sportowe i handlowe, kamienice oraz domy mieszkalne. W 1933 roku Mączyński przejął „Spójnię” i przemianował ją na firmę „Spójnia budowlana Mączyński i Ska”, którą prowadził do wybuchu drugiej wojny światowej. Architekt w czasie swojej długiej kariery zawodowej zaprojektował (samodzielnie lub we współpracy z innymi architektami) wiele gmachów użyteczności publicznej, m.in. w Krakowie, Katowicach i Zakopanem, a także liczne kamienice i domy prywatne oraz kościoły. Pod względem stylistycznym wczesne projekty Mączyńskiego wpisują się w estetykę historyzmu i eklektyzmu, a nieco później także secesji. Począwszy od lat dwudziestych XX wieku, architekt stopniowo zaczął korzystać ze zdobyczy modernizmu. Do najważniejszych obiektów sakralnych zrealizowanych przez Mączyńskiego należą krakowskie kościoły: Karmelitanek bosych przy ulicy Łobzowskiej (1903-1905, zrealizowany wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim), Najświętszego Serca Jezusa przy ulicy Kopernika (1910-1921), Karmelitów bosych przy ulicy Rakowickiej (1929-1930, dobudowa frontowej części do wcześniejszej budowli według projektu Tadeusza Stryjeńskiego) i modernistyczny kościół św. Szczepana przy ulicy Sienkiewicza (1938, dobudowa fasady). Ważnymi realizacjami są także katowicka katedra Chrystusa Króla zaprojektowana we współpracy z Zygmuntem Gawlikiem (1927-1956) oraz gmach Śląskiego Seminarium Duchownego (również we współpracy z Gawlikiem, 1926-1928). Na terenie Małopolski znajduje się także szereg mniejszych kościołów zaprojektowanych lub przebudowanych przez Mączyńskiego, m.in. kościół św. Jana Chrzciciela w Zembrzycach (1911-1913), kościół Przemienienia Pańskiego w Brzeziu koło Wieliczki (1924), kościół św. Marii Magdaleny w Poroninie, kościół św. Jana Chrzciciela w Łącku (rozbudowa 1930-1935). Mączyński pracował także jako konserwator w krakowskich kościołach: Mariackim, św. Floriana, św. Katarzyny, Dominikanów, Franciszkanów i opactwie Cystersów w Mogile.

Bibliografia

Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian , "Sztuka Ziemi Krakowskiej", Kraków 1982
Solecki Rafał, "Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt", Kraków 2005

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Franciszek Mączyński", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/ludzie/franciszek-maczynski

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności