Jan św.

Inne formy nazwiska
św. Jan Jałmużnik
Data urodzenia
550
Data śmierci
11 listopada 0620
Autor opracowania
Kacper Kowalczyk, Justyna Kuska

Biogram

Święty Jan Jałmużnik urodził się około 550 roku w Amanthonte (dzisiejsze Limassol na Cyprze), a zmarł 11 listopada w 616 lub 620 roku. Był synem Epifaniusza, cesarskiego zarządcy Cypru. Po śmierci żony i dzieci rozdał swój majątek i rozpoczął życie w ascezie. Został wybrany patriarchą Aleksandrii, a więc był biskupem, który sprawował opiekę duchową nad Kościołem w Afryce. Swój przydomek zyskał, dając jałmużnę ubogim. Wskutek inwazji perskiej w 618 roku zmuszony był opuścić Aleksandrię, udał się na swą rodzinną wyspę, gdzie wkrótce zmarł. Został pochowany w Konstantynopolu, gdzie jego ciało znajdowało się do 1483 roku. Wówczas król Węgier Maciej Korwin po zawarciu przymierza z Turkami otrzymał od nich w darze relikwie świętego. Umieszczono je w kaplicy na zamku królewskim w Budzie. Translacja szczątków patriarchy z Konstantynopola na Węgry zapoczątkowała rozwój kultu i ikonografii świętego na terenie królestwa węgierskiego. W 1526 roku po przegranej przez Węgrów bitwie pod Mohaczem ewakuowano wyposażenie kaplicy zamkowej wraz z relikwiami św. Jana Jałmużnika, przenosząc je do Preszburga (dzisiejsza Bratysława). Obecnie szczątki świętego znajdują się w katedrze w Bratysławie w wybudowanej w XVIII wieku barokowej kaplicy noszącej wezwanie św. Jana Jałmużnika. W ikonografii święty przedstawiany jest jako starzec z siwą brodą, w stroju biskupim. Jego atrybuty to księga, pastorał oraz złota moneta. Jest czczony także w kościele prawosławnym. Jego wspomnienie obchodzone jest w dniu jego śmieci, 11 listopada. W ikonografii był ukazywany zazwyczaj w momencie dawania jałmużny, gdyż w swoim życiu wiele pomagał biednym i chorym. W sztuce małopolskiej do najbardziej znanych dzieł sztuki przedstawiających tego świętego należy retabulum ołtarzowe św. Jana Jałmużnika pochodzące z kościoła Augustianów w Krakowie (obecnie przechowywane w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie).

Bibliografia

"Encyklopedia katolicka, t. 7", Lublin 1997
Fros Henryk, Sowa Franciszek, "Księga imion i świętych, t. 3", Kraków 1997

Jak cytować?

Kacper Kowalczyk, Justyna Kuska, "Jan św. ", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/ludzie/jan-sw

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności