SDM_COVER_PHOTO

Andrzej Gawroński

Data urodzenia
29 listopada 1740
Miejsce urodzenia
Lubienie
Data śmierci
07 kwietnia 1813
Miejsce śmierci
Kraków
Autor opracowania
Stanisław Witecki
Tagi
biskup krakowski

Biogram

Andrzej Gawroński urodził się 30 listopada 1740 we wsi Lubienie koło Wiślicy. Dzieciństwo spędził na dworze rodziny Morsztynów w Czarnkowie. Kształcił się w kolegiach jezuickich w Sandomierzu i Krakowie, następnie od 1759 roku studiował filozofię w Kaliszu, matematykę i astronomię w szkole Rogalińskiego w Poznaniu oraz słuchał wykładów niemieckich jezuitów w Wiedniu w semestrze 1765/1766. W Rzymie Gawroński ukończył teologię i obserwował kometę przechodzącą nad miastem w 1769 roku. Po powrocie do Rzeczypospolitej został profesorem matematyki i asystentem Rogalińskiego w Poznaniu, a także kierownikiem obserwatorium astronomicznego. Wskutek kasaty zakonu jezuitów trafił na dwór wojewody podlaskiego Jerzego Ossolińskiego, gdzie przygotowywał się do zdobycia tytułu doktora filozofii i magistra sztuk wyzwolonych (1777). Wykształcenie Gawrońskiego nie umknęło uwadze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, który powierzył mu obowiązki nadwornego lektora, bibliotekarza i astronoma. Gawroński z polecenia Komisji Edukacji Narodowej znalazł się także w Towarzystwie Ksiąg Elementarnych, gdzie m.in. sporządził plan zaopatrzenia szkół w przyrządy miernicze i opracował podręcznik do arytmetyki. Monarcha szybko nagrodził jego zaangażowanie w prace oświatowe kanonią krakowską (1779), probostwem sochaczewskim (1781) i urzędem koadiutora opactwa Cystersów w Jędrzejowie (1784). Jako delegat kapituły katedralnej brał udział w obradach sejmu grodzieńskiego w 1793 roku, za co otrzymał od króla probostwo w Otfinowie. W Warszawie nawiązał dobre relacje z kanclerzem cesarstwa Franciszkiem Marią Thugutem, dzięki któremu w 1800 roku został radcą gubernialnym do spraw duchowych przy rządzie Królestwa Galicji i Lodomerii. Cztery lata później Gawrońskiego mianowano biskupem krakowskim. Uroczysty ingres w katedrze wawelskiej miał miejsce w 1805 roku. Po włączeniu Krakowa do Księstwa Warszawskiego podczas wojny z Austrią w 1809 roku złożył 100 tysięcy złotych na rzecz Skarbu Narodowego. Razem z Hugonem Kołłątajem walczył o autonomię Szkoły Głównej Krakowskiej (dawnego uniwersytetu), sprzyjał polityce Napoleona Bonapartego, licząc na odrodzenie Rzeczypospolitej. Andrzej Gawroński zmarł 7 kwietnia 1813 w Krakowie. Jego pogrzeb odbył się w asyście wojsk polskich, profesorów i rady miejskiej, po czym pochowano go w katedrze wawelskiej.

Bibliografia

Szczepaniak Jan, "Duchowieństwo Diecezji Krakowskiej w XVIII wieku. Studium Prozopograficzne", Kraków 2010
Prokop Krzysztof Rafał , "Poczet biskupów krakowskich", Kraków 1999
Poplatek Jan, "Gawroński Andrzej h. Rawicz " , [w:] "Polski słownik biograficzny, t. 7" , Kraków 1948-1958 , s. 323-324

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

AKKK Reg. C. 24 s. 3, 4; AKKK Reg. C. 25 s. 3; AKKK Reg. C. 26 s. 3; AKKK Reg. C. 27 s. 7; AKKK AAct. 25 s. 238-241, 541; Elenchus. 1814 s. 126; Łętowski, jw. t. 2,s. 264-271; Przybyszewsk. Katalog ... s. 50-51. [22]

Jak cytować?

Stanisław Witecki, "Andrzej Gawroński ", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2023, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/ludzie/andrzej-gawronski

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności